Opis Metody Ruchu Rozwijającego W. Sherborne

I. ZAŁOŻENIA METODY RUCHU ROZWIJAJĄCEGO W. SHERBORNE
Metoda Weroniki Sherborne wywodzi się ze szkoły R. Labana i z własnych doświadczeń autorki. Znana jest pod nazwą „Developmental Movement”, czyli Ruch Rozwijający – taką właśnie rolę przypisuje mu autorka. Jej założeniem jest teoria, że ruch jest podstawową i naturalną potrzebą człowieka oraz niewerbalnym środkiem porozumiewania się. Idea Ruchu Rozwijającego zawarta jest w tezie, że posługiwanie się ruchem rozwijającym świadomość własnego ciała, świadomość przestrzeni i działania w niej, a także umiejętność i potrzebę dzielenia jej z innymi ludźmi prowadząca do nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu służy rozwojowi dziecka i może być wykorzystana w terapii zaburzeń rozwoju.

Weronika Sherborne wyprowadziła swój system terapeutyczny z naturalnych potrzeb dziecka zaspokajanych w kontaktach z dorosłymi. Jego inspiracją było tak zwane baraszkowanie z matką, ojcem zawierające bliskość fizyczną i emocjonalne ciepło. Dziecko musi mieć poczucie wyodrębnienia się od tego, co je otacza, poczucie istnienia jako indywidualności. Ta świadomość powstaje w dużej mierze dzięki doznaniom płynącym z poznawania własnego ciała i odczuwania go w kontakcie z elementami otoczenia, dzięki poruszaniu się w przestrzeni. Podstawowymi elementami w metodzie jest ruch i kontakt fizyczny. Genialność tej metody polega na jej prostocie i naturalności.

Główna idea metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne to posługiwanie się ruchem jako narzędziem wspomagania rozwoju psychoruchowego dziecka i terapii zaburzeń tego rozwoju.
Podstawowe założenia metody to rozwijanie przez ruch:
 świadomości własnego ciała i usprawnienia ruchowego,
 świadomości przestrzeni i działania w niej,
 dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywanie z nimi bliskiego kontaktu.
Udział w ćwiczeniach metodą W. Sherborne ma na celu stworzyć dziecku okazję do poznania własnego ciała, usprawnienia motoryki, poczucia swojej siły, sprawności i możliwości ruchowych. Dzięki temu budzi się w dziecku zaufanie do siebie, zyskuje ono poczucie bezpieczeństwa, staje się bardziej aktywne, przejawia większą inicjatywę, staje się twórcze. Dzielenie przestrzeni z innymi ludźmi może stać się źródłem współprzeżywania. Wymaga to nauczenia się nawiązywania kontaktu z jednym
i z wieloma partnerami, a także nauczenia się współdziałania z innymi. Nawiązanie bliskiego kontaktu, opartego na zaufaniu i współpracy, daje możność poczucia wspólnoty i przeżycia szczęścia, czego człowiek nie doświadczyłby nigdy sam, w pojedynkę.
Ruch Rozwijający to metoda pedagogiczno – psychologiczna szczególnie przydatna w pracy z dziećmi nadpobudliwymi, agresywnymi, lękliwymi oraz z głębszymi zaburzeniami rozwojowymi. Zdecydowanie jest dla każdego dziecka.

W metodzie Weroniki Sherborne wyróżnia się kilka kategorii ruchu:

 ruch prowadzący do poznania własnego ciała (pomaga w ukształtowaniu własnej tożsamości, poczuciu siły i sprawności)
 ruch kształtujący związek jednostki z otoczeniem fizycznym (zmierza do dobrego samopoczucia człowieka w otaczającej go rzeczywistości)
 ruch wiodący do wytworzenia się związku z drugim człowiekiem (oparty na wzajemnym poznaniu, zrozumieniu i zaufaniu)
 ruch prowadzący do współdziałania w grupie (uczy współpracować z innymi, daje poczucie wspólnoty)
 ruch kreatywny (daje możliwość wyrażenia siebie, np. w tańcu)
Wszystkie zajęcia prowadzone metodą Ruchu Rozwijającego zawierają element relaksu,
a podstawowym zadaniem wszystkich ćwiczeń jest wykształcenie umiejętności osiągania stanu odprężenia.

• Ruch prowadzący do poznania własnego ciała.

Każdy człowiek odczuwa potrzebę poznania i kontrolowania własnego ciała.
W sytuacji, gdy nie może tego osiągnąć, staje się napięty, niespokojny. Ogranicza to jego pełne funkcjonowanie, a w skrajnych przypadkach prowadzi do zaburzeń zachowania. Poznanie własnego ciała jest sprawą zasadniczą. Poznanie poszczególnych części naszego ciała a szczególnie stóp, kolan, nóg, bioder – ponieważ na nich opiera się ciężar ciała, a stanowią one naturalny łącznik pomiędzy człowiekiem a podłożem (ziemią, podłogą). Kontrola nad ruchami tych części ciała jest warunkiem utrzymania równowagi. Poznanie własnego ciała i kontrola nad jego ruchami prowadzi do ukształtowania się własnej tożsamości, wyodrębnienia własnego „ja” od otoczenia.

• Ruch kształtujący związek jednostki z otoczeniem fizycznym

Ta kategoria ruchu ma na celu wykształcenie orientacji w przestrzeni by na tej podstawie mógł się wytworzyć związek między człowiekiem i tym, co go otacza. Działania ruchowe odbywają się jak najniżej np. na podłodze, co prowadzi do wytworzenia kontaktu z podstawą i daje poczucie „ugruntowania”, stabilności. Ćwiczenia wytwarzające poczucie ugruntowania traktowane są min. w psychoterapii jako fundamentalne dla uzyskania poprawy stanu psychicznego pacjenta. Nieumiejętność korzystania z „wolności w przestrzeni” prowadzi do zahamowań, poczucia zagrożenia, niechęci do nowych sytuacji, zasklepiania się w sobie i usztywnienia swoich zachowań, a w konsekwencji do izolacji od otoczenia.

• Ruch wiodący do wytworzenia się związku z drugim człowiekiem

Ta kategoria ruchu sprzyja wytworzeniu się zaufania do drugiego człowieka i na tej podstawie – budowania związku z drugim człowiekiem. Celem czynności ruchowych tej kategorii jest zachęcanie uczestników zajęć prowadzonych metodą Ruchu Rozwijającego do nawiązania pozytywnych i znaczących kontaktów z innymi osobami, opartych na wzajemnym poznaniu
i zrozumieniu potrzeb partnera, oraz na wzajemnym zaufaniu. Do wytworzenia się takiej więzi dochodzi w trakcie wspólnych doświadczeń w przebiegu zabaw ruchowych proponowanych w metodzie Ruchu Rozwijającego, które przypominają zabawy dzieci i dorosłych, zwane baraszkowaniem. Baraszkowanie to powszechne zjawisko w świecie ludzi i zwierząt.

Ze względu na typ ruchu Laban klasyfikuje związki międzyludzkie jako:
ruch „z”
ruch „przeciwko”
ruch „razem”

  • Ruch „z”

To takie ćwiczenia ruchowe, w których jeden z partnerów jest bierny, drągi zaś aktywny
i opiekuńczy względem niego. Wymaga to ze strony aktywnego partnera zrozumienia potrzeb: możliwości drugiej osoby, a ze strony partnera pasywnego – całkowitego zaufania do osoby aktywnej. W pierwszej fazie ćwiczeń ruchowych „z” buduje się wzajemne zaufanie
i zrozumienie przy pełnieniu odmiennych, uzupełniających się ról.

  •  Ruch „przeciwko”

To ćwiczenia ruchowe, których celem jest uświadomienie uczestnikom ich własnej siły przez współdziałanie z partnerem. Te ćwiczenia powinny być pozbawione agresji. Nie jest wskazane pobudzanie do przyjmowania postaw konkurencyjności, niewłaściwe jest także wyłanianie zwycięzców i pokonanych. Najlepiej, aby osoby pracujące w parze na zmianę przyjmowały rolę aktywną i bierną. Partner, który broni się daje osobie atakującej możliwość wypróbowania swojej siły. Jego reakcja obronna jest uzależniona od natężenia ataku. W końcowej fazie ataku może ona pozwolić na zwycięstwo „atakującego” partnera. Dzięki temu atakujący może rozwinąć w sobie wrażliwość na możliwość osoby, którą atakuje i odwrotnie – broniący się poznaje możliwości atakującego. Ćwiczenia te należy ocenić jako pozytywny składnik metody, wyzwalający nagromadzone napięcia psychiczne. Ćwiczenia „przeciwko” – to zabawa w mocowanie, popychanie, siłowanie się; mająca charakter zabawy pseudo – agresywnej, dającej możliwości radzenia sobie w sytuacji konfliktu, uświadomienia emocji. Świadomość ta pozwala kontrolować swoje emocje
i zachowania. Korzystnie oddziałuje tu wprowadzenie reguł zachowania, np. jestem silny, ale delikatniejszy; nie obrażam się, gdy przegram; nie śmieję się z pokonanego; nie zawsze muszę być lepszy.

  •  Ruch „razem”

To takie ćwiczenia ruchowe, które wymagają jednakowego zaangażowania partnerów. Ćwiczenia te prowadzą do wytworzenia harmonii i równowagi. Udział w nich wymaga wzajemnego zaufania, zrozumienia, współpracy, i równego wkładu wysiłku fizycznego.

• Ruch prowadzący do współdziałania w grupie

Tutaj również czynności ruchowe można zakwalifikować wg tych samych kategorii: ruch „z”, „przeciwko”, „razem”. Różnica polega na liczbie uczestników ćwiczeń. Ćwiczenia wykonuje się w trójkach, a następnie z całą grupą, W ćwiczeniach ruchowych „z” – dwie osoby mogą zajmować się trzecią, opiekować się nią. W ćwiczeniach „przeciwko” – kilka osób jednocześnie atakuje jedną, co stosuje się w sytuacji, gdy jeden z członków grupy jest silniejszy lub cięższy niż pozostali. W ćwiczeniach „razem” – współdziała kilka osób. Celem ćwiczeń grupowych jest zaangażowanie wszystkich uczestników w aktywność ruchową we współdziałanie z sobą.

• Ruch kreatywny

Cechami charakterystycznymi tego typu ruchu jest spontaniczność, kreatywność, swoboda. Przykładem tego ruchu jest taniec, szczególnie taki, który nie opiera się na ustalonych krokach tanecznych, lecz na pełnej swobodzie ruchów. W wyniku udziału
w sesjach ruchowych prowadzonych metodą Weroniki Sherborne uczestnicy uzyskują zaufanie do samych siebie i otoczenia oraz umiejętność nawiązywania kontaktu z ludźmi. To prowadzi do zyskania możliwości twórczego wyrażania siebie.